Paragraf 22, czyli umorzenie zaległości podatkowych
Zaległości podatkowe mogą dotknąć każdego. Jeśli dobrze pamiętam, jednym z oficjalnych powodów dla których pan Roman Kluska został upokorzony i puszczony w skarpetkach, były właśnie zaległości podatkowe. Nie trzeba być potentatem, nie trzeba być przestępcą, nie trzeba nawet nikomu podpadać - wystarczy zinterpretować przepisy podatkowe inaczej, niż interpretuje je Urząd Skarbowy, któremu podlegamy, a już mamy kłopoty.
Podatki trzeba płacić, zaległości podatkowe tym bardziej, ale przecież sporo jest takich, którzy podatku nie zapłacili, bo nie mieli z czego. W nagrodę muszą teraz zapłacić zaległości, odsetki i koszty komornika albo koszty działań firmy windykacyjnej. Jego kłopoty dopiero się zaczynają, bo komornicy i rosnące jak grzyby po deszczu firmy windykacyjne, potrafią zadbać o to, by widmo głodu stało się dla dłużnika całkowicie realne.
Sytuacja bez wyjścia? Niekoniecznie. Jest na szczęście Paragraf 22, to znaczy nie paragraf, ale artykuł, a dokładniej Art. 22 Ordynacji podatkowej, czyli Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Dz.U. 1997 Nr 137 poz. 926. Pełny, jednolity tekst tej ustawy znaleźć można w Dzienniku Ustaw Dz. U. Nr 8 z 14.01.2005 r. poz. 60, z 2004 r. Dz. U. Nr 93 poz. 894 - od 01.07.2005 r., z 2005 r. Dz. U. Nr 85 poz. 727 - od 16.06.2005 r., Nr 86 poz. 732 - od 01.06.2005 r. Albo w Internecie pod tym adresem: link
Artykuł 22 wyżej wymienionej ustawy stanowi, że Minister Finansów może (ale nie musi) w uzasadnionych przypadkach zaniechać w całości lub części poboru podatków, może nawet zwolnić niektóre grupy płatników z obowiązku pobierania podatków. Może to zrobić w drodze rozporządzenia,
w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników.
Oto ten artykuł w całości:
Art. 22.
§ 1. Minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników:
1) zaniechać w całości lub w części poboru podatków, określając rodzaj podatku, okres, w którym następuje zaniechanie, i grupy podatników, których dotyczy zaniechanie;
2) zwolnić niektóre grupy płatników z obowiązku pobierania podatków lub zaliczek na podatki oraz określić termin wpłacenia podatku i wynikające z tego zwolnienia obowiązki informacyjne podatników, chyba że podatnik jest obowiązany do dokonania rocznego lub innego okresowego rozliczenia tego podatku.
§ 1a. Rozporządzenie, o którym mowa w § 1 pkt 1, dotyczące zaniechania po boru podatku od podatników prowadzących działalność gospodarczą, którzy w wyniku zaniechania poboru podatku staną się beneficjentami pomocy w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, stanowiące pomoc publiczną, zawiera program pomocowy, określający przeznaczenie i warunki dopuszczalności pomocy publicznej.
§ 2. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, może zwolnić płatnika z obowiązku pobrania podatku, jeżeli:
1) pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji, lub
2) podatnik uprawdopodobni, że pobrany podatek byłby niewspółmiernie wysoki w stosunku do podatku należnego za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy.
§ 2a. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, może ograniczyć pobór zaliczek na podatek, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że zaliczki obliczone według zasad określonych w ustawach podatkowych byłyby niewspółmiernie wysokie w stosunku do podatku należnego od dochodu przewidywanego na dany rok podatkowy.
§ 3. (uchylony).
§ 4. (uchylony).
§ 5. W przypadku wydania decyzji na podstawie § 2 organ podatkowy określa termin wpłacenia przez podatnika podatku lub zaliczki na podatek, chyba że podatnik jest obowiązany do dokonania rocznego lub innego okresowego rozliczenia tego podatku.
§ 6. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, właściwość rzeczową organów podatkowych w sprawach wymienionych w § 2 i 2a.
Nas chyba bardziej zainteresuje artykuł 67.Oto on:
Art. 67a.
§ 1. Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a;
3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
§ 2. Umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.
Art. 67b.
§ 1. Organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a:
1) które nie stanowią pomocy publicznej;
2) które stanowią pomoc "de minimis" - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady "de minimis";
3) które stanowią pomoc publiczną:
a) udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,
b) udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,
c) udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,
d) udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,
e) będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,
f) na szkolenia,
g) na zatrudnienie,
h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,
i) na restrukturyzację,
j) na ochronę środowiska,
k) na prace badawczo-rozwojowe,
l) regionalną,
m) udzielaną na inne przeznaczenia określone na podstawie § 6 przez Radę Ministrów.
§ 2. Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, w przypadku wymienionym w § 1 pkt 3 lit. a, mogą być udzielane jako pomoc indywidualna albo w ramach programów pomocowych określonych w odrębnych przepisach.
§ 3. Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, w przypadku wymienionym w § 1 pkt 3 lit. b-d, mogą być udzielane jako pomoc indywidualna zgodna z programami rządowymi lub samorządowymi albo udzielana w ramach programów pomocowych określonych w odrębnych przepisach.
§ 4. Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 3 lit. e-m, mogą być udzielane po spełnieniu szczegółowych warunków określonych na podstawie § 5 i 6.
§ 5. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzeń, szczegółowe warunki udzielania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 3 lit. e-l wraz ze wska zaniem przypadków, w których ulgi udzielane są jako pomoc indywidualna, mając na uwadze dopuszczalne przeznaczenia i warunki udzielania pomocy państwa określone w przepisach prawa wspólnotowego.
§ 6. Rada Ministrów może określić, w drodze rozporządzeń, inne niż określone w § 1 pkt 3 lit. a-l, przeznaczenia pomocy udzielanej w formie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a, oraz szczegółowe warunki udzielania tych ulg dla określonych przez Radę Ministrów przeznaczeń wraz ze wskazaniem przypadków, w których ulgi udzielane są jako pomoc indywidualna, mając na uwadze dopuszczalność i warunki udzielania pomocy państwa określone w przepisach prawa wspólnotowego.
Art. 67c.
§ 1. Przepisy art. 67a § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 67b stosuje się odpowiednio do należności przypadających od płatników lub inkasentów.
§ 2. Przepisy art. 67a oraz art. 67b stosuje się odpowiednio do należności przypadających od spadkobierców podatnika lub płatnika oraz osób trzecich.
Art. 67d.
§ 1. Organ podatkowy może z urzędu udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3, jeżeli:
1) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne;
2) kwota zaległości podatkowej nie przekracza pięciokrotnej wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
3) kwota zaległości podatkowej nie została zaspokojona w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym;
4) podatnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 5 000 zł i jednocześnie brak jest spadkobierców innych niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego oraz nie ma możliwości orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
§ 2. W przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 3 i 4, decyzję umarzającą zaległość podatkową pozostawia się w aktach sprawy.
§ 3. Przepisy § 1 pkt 3 i 4 i § 2 stosuje się odpowiednio do umarzania zaległości płatnika lub inkasenta.
Art. 67e.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, właściwość rzeczową poszczególnych organów podatkowych w sprawach stosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, uwzględniając wysokość kwoty będącej przedmiotem ulgi oraz terminy wpłat podatku lub zaległości podatkowej.
Ten artykuł nie wymaga rozporządzenia Ministra Finansów i żeby z niego skorzystać musimy złożyć odpowiedni wniosek w "organie podatkowym". Jaki wniosek i w jakim organie? To już zależy od rodzaju zaległego podatku. Dla zaległości w podatku VAT jest to Naczelnik Urzędu Skarbowego, a dla np. podatku od nieruchomości Prezydent lub Burmistrz Miasta.
Wnioskodawca
Mielec,dnia 2005.12.14
........................................................
............................
REGON ......................
NIP ........................
Wniosek taki składamy w sekretariacie Prezydenta, Burmistrza lub Naczelnika, dołączając odpowiednie dokumenty świadczące o złej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Mogą to być zaświadczenia o wynagrodzeniu, o bezrobociu, o złym stanie zdrowia, o pomocy opieki społecznej...
Wnioski o umorzenie zaległości najczęściej zwolnione są z opłaty skarbowej, aczkolwiek spotkałem urzędy żądające 5zł opłaty za wniosek i 0,50zł za załącznik. Żeby być zwolnionym, trzeba dodatkowo udokumentować w takim urzędzie swoje ubóstwo.
Gdy wniosek składa osoba prawna, potrzebne jest oświadczenie o otrzymanej pomocy w okresie trzech kolejnych lat, bilans za miniony rok, sprawozdanie kwartalne o przychodach, kosztach i wyniku finansowym, deklaracja dla podatku od towarów i usług, pisemne wyjaśnienie dotyczące sytuacji ekonomicznej. No i oczywiście NIP, REGON i PKD.
Wniosek powinien być rozpatrzony w ciągu miesiąca od daty złożenia, a od decyzji można się odwołać składając w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji, w odpowiednim sekretariacie, odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Trzeba pamiętać, że umorzenie zaległości podatkowych powinno być stosowane w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadkach, a to właśnie powinny udokumentować załączniki.
Jerzy Pawelec
Wkrótce: jak to jest w praktyce.